طراحی رابط کاربری سایت یا UI یعنی مشخص کردن ظاهر و رفتار اجزایی که کاربر با آنها کار میکند: عنوانها، منو، دکمهها، کارتها، فرمها و پیامها. خروجی مناسب این مرحله باید نشان دهد کاربر در هر صفحه چه میبیند، قدم بعدی را چگونه تشخیص میدهد و هنگام خطا یا انتظار چه اتفاقی میافتد. یک تصویر زیبا از صفحه اصلی برای پاسخ به همه این پرسشها کافی نیست.
برای سفارش طراحی UI سایت، ابتدا صفحات و مسیرهای ضروری را مشخص کنید؛ سپس وایرفریم، قواعد دیداری، طرح موبایل و دسکتاپ، نمونه قابل کلیک و فایل قابل ویرایش را در دامنه تحویل بنویسید. هزینه نیز به همین دامنه وابسته است: تعداد الگوهای متفاوت و حالتهای تعاملی، میزان تحقیق، جزئیات مستندات و دفعات اصلاح. در این راهنما میبینید هر خروجی چه کاربردی دارد و چطور پیشنهادهای طراحی را با محدوده یکسان مقایسه کنید.
تفاوت طراحی UI با UX، طراحی گرافیک و کدنویسی چیست؟
تجربه کاربری یا UX به مسئله و مسیر کاربر میپردازد: آیا فرد میتواند خدمت مناسب را پیدا کند و درخواستش را به نتیجه برساند؟ طراحی UI تصمیمهای مربوط به نمایش و تعامل همین مسیر را مشخص میکند؛ مثلاً برچسب دکمه، ترتیب فیلدها، فاصله اجزا و پیام خطا. این دو حوزه به هم وابستهاند و در پروژه واقعی رفتوبرگشت دارند.
طراحی گرافیک میتواند هویت، تصویر و زبان بصری را آماده کند، اما طراحی رابط به حالتها و محدودیتهای استفاده هم نیاز دارد. کدنویسی یا پیادهسازی با ابزار ساخت سایت، طرح را به صفحه قابل اجرا تبدیل میکند. فایل طراحی بهخودیخود فرم را ارسال نمیکند و پرداخت واقعی انجام نمیدهد. برای دیدن جای این فعالیت در کل پروژه، مراحل طراحی سایت از نیازسنجی تا راهاندازی را مرور کنید.
پیش از شروع طراحی رابط، چه ورودیهایی آماده کنیم؟
بهجای درخواست کلی «ظاهر مدرن»، یک کار اصلی تعریف کنید: بازدیدکننده خدمت را بشناسد، شرایط را بخواند و درخواست تماس بفرستد. مخاطب، محتوای لازم برای تصمیم او و مانعهای احتمالی را توضیح دهید. اگر سایت قبلی دارید، مسئله مشاهدهشده را ثبت کنید؛ مثلاً کاربران محل فرم را پیدا نمیکنند. بدون شاهد، حدس تیم را بهعنوان رفتار قطعی همه کاربران ننویسید.
- فهرست الگوهای صفحه و مسیرهای نسخه اول؛ مانند صفحه خدمت، نمونهکار و فرم.
- نمونه واقعی عنوان، متن فارسی، تصویر و دادههای بلند یا ناقص.
- فایل لوگو و قواعد هویت موجود، همراه با مرجعهایی که دلیل انتخابشان روشن است.
- محدودیتهای اجرا، مانند استفاده از قالب فعلی، اجزای آماده یا ساخت اختصاصی.
- مسئول تصمیم نهایی، روش جمعآوری بازخورد و اقلام خارج از محدوده.
این اطلاعات را در یک سند نسخهدار جمع کنید. راهنمای آماده کردن بریف طراحی سایت برای نوشتن هدف، محتوا و معیار پذیرش مفید است. اگر قرار است رابط روی سایت فعلی اجرا شود، توسعهدهنده نیز پیش از تأیید طرح، محدودیتهای واقعی آن را بررسی کند.
مراحل طراحی رابط کاربری و خروجی هر مرحله
۱. مسیر کاربر و وایرفریم را روشن کنید
وایرفریم طرح سادهای از ترتیب محتوا و کنترلهاست. در این مرحله، جای عنوان، توضیح خدمت، شواهد، دکمه و فرم را مشخص کنید و تصمیم رنگ و تصویر نهایی را عقب بیندازید. مسیر را از نقطه ورود تا نتیجه رسم کنید؛ برای مثال «صفحه خدمت ← فرم درخواست ← پیام ثبت موفق».
وایرفریم را با یک سناریو بررسی کنید: آیا فردی که در طراحی شرکت نکرده، بدون راهنمایی میفهمد از کجا درخواست بدهد؟ اگر برای فهم صفحه توضیح شفاهی زیادی لازم است، ترتیب یا برچسبها را اصلاح کنید. خروجی این گام باید ساختار قابل بررسی و فهرست ابهامهای باقیمانده باشد.
۲. قواعد بصری و اجزای مشترک را بسازید
رنگ متن و زمینه، اندازه و وزن قلم، فاصلهها، عرض محتوا، گوشهها و سبک آیکونها را مشخص کنید. سپس اجزای تکراری مانند دکمه، ورودی، کارت و پیام را با قواعد مشترک طراحی کنید. در یک پروژه کوچک، یک راهنمای سبک و کتابخانه محدود کافی است؛ سیستم طراحی گسترده باید با نیاز واقعی تیم و برنامه نگهداری تناسب داشته باشد.
برای دکمه فقط حالت عادی نسازید؛ حالت تمرکز صفحهکلید، غیرفعال و در حال ارسال نیز ممکن است لازم باشد. برای فیلد، برچسب، راهنما، مقدار واردشده و خطا را مشخص کنید. نام و کاربرد هر جزء روشن باشد تا تغییر یک قاعده در صفحات مختلف به تصمیمهای متناقض منجر نشود.
۳. صفحات نماینده را با محتوای فارسی طراحی کنید
ابتدا صفحههایی را انتخاب کنید که الگوهای متفاوت دارند؛ ده صفحه خدمت با ساختار یکسان الزاماً ده طراحی مستقل نیستند. یک صفحه خدمت با عنوان بلند، فهرست چندسطری و عکس واقعی میتواند الگوی مناسبتری برای بررسی باشد تا صفحهای با متن کوتاه نمونه.
طرح موبایل را همزمان با نمایش بزرگتر بسازید. ترتیب بخشها، منوی باز، جدول، فرم و عناصر ثابت را در هر دو ببینید. راستچین بودن متن بهتنهایی کافی نیست؛ شماره تماس، ایمیل، واحد پول و عبارت انگلیسی داخل جمله هم باید خوانا بمانند. جزئیات رفتار در عرضهای مختلف را در راهنمای طراحی سایت واکنشگرا بررسی کنید.
۴. پروتوتایپ و حالتهای مهم را بررسی کنید
پروتوتایپ، نمونهای برای مرور تعامل است؛ صفحهها و حالتها را به هم وصل میکند تا بتوان مسیر را قبل از اجرا سنجید. لازم نیست همه پیوندهای سایت شبیهسازی شوند. مسیر اصلی و نقطههای پرابهام را انتخاب کنید و از فرد بخواهید یک کار روشن انجام دهد؛ مثلاً «برای خدمت مورد نظر درخواست بفرست».
محل توقف، انتخاب اشتباه و نیاز به توضیح را ثبت کنید. نمونه قابل کلیک میتواند تصمیم طراحی را روشن کند، اما صحت ذخیره داده، ارسال ایمیل یا کار با فناوری کمکی باید روی نسخه اجرایی آزموده شود. اگر در انتخاب محیط طراحی تردید دارید، مقایسه نرمافزارهای طراحی سایت تفاوت خروجی ابزار طراحی و محیط پیادهسازی را توضیح میدهد.
۵. فایل و تصمیمهای طراحی را به تیم اجرا تحویل دهید
نسخه تأییدشده طرح، فایل قابل ویرایش مطابق توافق، تصاویر مجاز، قواعد اجزا و یادداشت رفتار را تحویل دهید. مشخص باشد هر صفحه از کدام جزء استفاده میکند و در حالت خالی، خطا یا انتظار چه نشان میدهد. درباره اجازه ویرایش و استفاده از داراییها نیز پیش از سفارش توافق کنید.
تحویل با ارسال یک لینک تمام نمیشود. طراح و توسعهدهنده یک صفحه نماینده را مرور کنند؛ پرسشهایی مانند رفتار عنوان بلند، ترتیب موبایل و منوی باز باید پاسخ داشته باشند. سپس نسخه اجراشده با طرح و سناریوها تطبیق داده شود. در طراحی سایت با وردپرس هم لازم است روشن شود چه چیزی با اجزای موجود اجرا میشود و کدام تغییر به توسعه جداگانه نیاز دارد.
چه معیارهایی برای ارزیابی کیفیت UI داشته باشیم؟
بهجای تأیید صرفاً سلیقهای، چند معیار قابل مشاهده تعریف کنید. کاربر باید عنوان و اقدام اصلی را تشخیص دهد، برچسب فیلد را پس از تایپ از دست ندهد و پیام خطا به او بگوید چه چیزی را اصلاح کند. رنگ تنها راه انتقال وضعیت نباشد؛ برای نمونه خطا علاوه بر رنگ، متن توضیحی داشته باشد.
برای خوانایی، معیار کنتراست متن در WCAG در سطح AA برای متن معمولی حداقل نسبت ۴٫۵ به ۱ و برای متن بزرگ، با تعریف همان معیار، ۳ به ۱ را بیان میکند؛ استثناهایی مانند لوگو و عناصر غیرفعال دارد. رنگهای واقعی متن و زمینه را اندازه بگیرید و نتیجه را در راهنمای سبک ثبت کنید.
معیار حداقل اندازه هدف در WCAG 2.2 بهطور کلی ۲۴ در ۲۴ پیکسل CSS را در سطح AA مطرح میکند، با استثناهایی مانند فاصله کافی یا پیوند درون متن. کنترل مهم را صرفاً برای رسیدن به حداقل، کوچک طراحی نکنید. همچنین طبق معیار نمایان بودن تمرکز صفحهکلید، کاربر باید بتواند محل تمرکز را ببیند. این کنترلها بخشی از ارزیابیاند و تأیید کامل دسترسپذیری سایت محسوب نمیشوند.
هزینه طراحی UI سایت چگونه برآورد میشود؟
برای قیمتگیری، تعداد URLها را بهتنهایی مبنا نگذارید. ابتدا الگوهای متفاوت، مسیرها و حالتها را بشمارید. صفحهای با فیلتر، چند نقش کاربری و نتیجه خالی، دامنه بیشتری از یک صفحه معرفی ساده دارد. مبلغ نهایی باید بر اساس شرح کار و پیشنهاد روز مجری تعیین شود؛ جدول زیر تعرفه نیست و فقط اقلام مؤثر بر برآورد را مشخص میکند.
| عامل | چه چیزی مشخص شود؟ |
|---|---|
| الگوهای مستقل | تعداد ساختارهای متفاوت، جدا از صفحات تکراری همان الگو |
| نمایشهای مختلف | طرح موبایل و دسکتاپ و قواعد تغییر چیدمان بین آنها |
| حالتهای تعاملی | منوی باز، خطا، موفقیت، انتظار، محتوای خالی و دسترسیهای متفاوت |
| تحقیق و آزمون | روش بررسی، مسئول جذب افراد، سناریوها و گزارش اصلاحها |
| اجزا و مستندات | راهنمای سبک محدود یا کتابخانه اجزای مستند و قابل استفاده مجدد |
| اصلاح و تحویل | تعداد دور بازخورد، مسئول تأیید و همراهی هنگام پیادهسازی |
| محتوا و داراییها | مسئول متن، تصویر، آیکون، فونت و مجوز استفاده |
از هر مجری بخواهید طراحی، پیادهسازی، تولید محتوا و هزینه احتمالی داراییها را جدا مشخص کند. معلوم باشد برآورد ثابت است یا بر مبنای زمان، تغییر دامنه چگونه قیمت میگیرد و رفع مغایرت اجرای طرح با درخواست قابلیت تازه چه تفاوتی دارد. دو پیشنهاد با عنوان «طراحی ده صفحه» ممکن است خروجیهای کاملاً متفاوتی داشته باشند.
یک مثال فرضی برای مقایسه دو پیشنهاد طراحی
فرض کنید یک شرکت خدماتی به خانه، فهرست خدمات، جزئیات خدمت و فرم درخواست نیاز دارد. پنج خدمت از الگوی جزئیات یکسان استفاده میکنند. برای قیمتگیری بنویسید «چهار الگوی اصلی، نمای موبایل و دسکتاپ، کتابخانه دکمه و فرم، مسیر ثبت درخواست و حالتهای خطا و موفقیت». تعداد نهایی الگوها باید پس از بررسی محتوای واقعی تأیید شود.
اگر پیشنهاد اول فقط تصاویر نهایی دسکتاپ بدهد و پیشنهاد دوم وایرفریم، موبایل، حالتهای فرم و فایل قابل ویرایش را هم شامل شود، مقایسه عدد آخر گمراهکننده است. ابتدا اقلام را همسطح کنید. برای کاهش دامنه، مسیرهای فرعی نسخه بعد را حذف کنید یا از اجزای موجود استفاده کنید؛ حذف حالت خطا از فرمی که در نسخه اول لازم است، نیاز را از بین نمیبرد.
چکلیست تأیید و تحویل طراحی رابط
- فهرست الگوها، حالتها و مسیرهای طراحیشده با بریف تطبیق داده شده است.
- متن فارسی واقعی، عنوان بلند و داده خالی در صفحات نماینده بررسی شدهاند.
- قواعد خوانایی، کنتراست، تمرکز صفحهکلید و اجزای فرم مشخصاند.
- نسخه موبایل، منوی باز و رفتار عناصر ثابت تصمیم روشن دارند.
- فایل قابل ویرایش، داراییها و مجوزهای استفاده مطابق توافق تحویل شدهاند.
- شماره یا تاریخ نسخه تأییدشده، مسئول پاسخ به پرسش اجرا و روش ثبت اصلاحها معلوم است.
- کنترل نسخه اجرایی و آزمون مسیر واقعی در برنامه پروژه قرار دارد.
پرسشهای رایج درباره طراحی رابط کاربری سایت
آیا هر سایت به یک سیستم طراحی بزرگ نیاز دارد؟
خیر. برای سایت کوچک، قواعد دیداری روشن و چند جزء مشترک ممکن است کافی باشد. هرچه صفحات، تیمها و تغییرات بیشتر شوند، مستندسازی و نگهداری اجزا ارزش بیشتری پیدا میکند. دامنه آن را با استفاده واقعی تیم تعریف کنید.
آیا طراحی UI شامل کدنویسی سایت هم میشود؟
فقط اگر در پیشنهاد آمده باشد. طراحی معمولاً تصمیمها و فایلهای رابط را تحویل میدهد؛ اجرای فرم، اتصال داده و انتشار سایت اقلام دیگری هستند. هر دو مرحله میتوانند در یک سفارش باشند، اما خروجی و مسئول هرکدام باید روشن بماند.
آیا میتوان رابط یک سایت موجود را بازطراحی کرد؟
بله؛ ابتدا مشکل و محدودیت فنی را مشخص کنید و یک مسیر مهم را بهصورت نمونه بازطراحی و اجرا کنید. تغییر رنگ بدون بررسی محتوا، فرم و مسیر کاربر ممکن است مسئله اصلی را حل نکند.
برای درخواست برآورد چه چیزی بفرستیم؟
هدف، الگوهای صفحه، مسیر اصلی، نمونه محتوا، محدودیت اجرا و اقلام تحویل مورد انتظار را بفرستید. اگر هنوز میان طراحی جداگانه و اجرای یکپارچه تصمیم نگرفتهاید، محدوده را با خدمات طراحی سایت آنیل طراح تطبیق دهید و بخواهید سهم طراحی رابط و پیادهسازی در پیشنهاد مشخص شود.