پیش از آنکه سایت را در اختیار مخاطبان بگذارید، مسیرهای اصلی آن را مثل یک بازدیدکننده واقعی آزمایش کنید: آیا صفحه‌ها در موبایل خوانا هستند؟ فرم پیام را واقعاً به مقصد می‌رساند؟ پرداخت، لینک‌ها و تنظیمات جست‌وجو درست کار می‌کنند؟ این چک لیست طراحی سایت به شما کمک می‌کند نتیجه هر آزمون را ثبت کنید و ایرادهای مهم را پیش از راه‌اندازی برطرف کنید.
برای هر مورد، نشانی صفحه، دستگاه یا مرورگر، نتیجه، مسئول رفع و تاریخ آزمون را ثبت کنید. وضعیت را «قبول»، «نیاز به اصلاح» یا «نامرتبط» بگذارید. یک صفحه نمونه از هر نوع قالب و همه مسیرهای حیاتی را بررسی کنید؛ فروشگاه، رزرو یا عضویت به آزمون‌های اختصاصی بیشتری نیاز دارد. این مرحله بخشی از مراحل طراحی سایت از نیازسنجی تا راه‌اندازی است.
۱. محتوا و مسیرهای اصلی را بازبینی کنید
- عنوان، متن، قیمت یا اطلاعات تماسِ نمایش‌داده‌شده را با نسخه تأییدشده تطبیق دهید؛ متن نمونه و تصویر آزمایشی باقی نماند.
- منو، لوگو، دکمه‌های اصلی و لینک‌های داخل متن را باز کنید. هر لینک باید به مقصد درست برسد و صفحه خطا یا نشانی محیط آزمایشی باز نکند.
- در صفحه‌های اصلی، کاربر باید بداند سایت چه ارائه می‌کند و قدم بعدی چیست. شماره تلفن و ایمیل را در صورت وجود با لمس یا کلیک امتحان کنید.
- صفحه خطای ۴۰۴ را با نشانی ناموجود بررسی کنید؛ راه بازگشت به بخش‌های مفید را در آن فراهم کنید.
برای مثال، در یک سایت خدماتی مسیر «صفحه اصلی ← خدمت ← فرم تماس» را طی کنید؛ تنها باز شدن صفحه اصلی برای قبولی کافی نیست.
۲. چک لیست طراحی سایت برای موبایل و نمایشگرهای مختلف
- صفحه اصلی، یک صفحه محتوایی و فرم را در تلفن واقعی و رایانه بررسی کنید. در صورت امکان یک مرورگر دیگر نیز بیازمایید.
- در عرض‌های مختلف، متن، جدول، تصویر و دکمه از صفحه بیرون نزند و برای خواندن متن معمولی نیازی به پیمایش افقی نباشد.
- منوی موبایل باز و بسته شود، دکمه‌ها به اندازه کافی قابل لمس باشند و بخش ثابت صفحه روی محتوا یا دکمه ارسال را نپوشاند.
- تصاویر کشیده یا بریده نشده باشند و متن فارسی، اعداد و نشانه‌ها درست نمایش داده شوند.
۳. فرم‌ها، اعلان‌ها و عملیات مهم را واقعاً امتحان کنید
- فرم را یک بار با اطلاعات معتبر و یک بار با فیلدهای ضروری خالی بفرستید. پیام موفقیت و خطای قابل فهم، کنار فیلد مربوط دیده شود.
- رسیدن پیام به گیرنده و ثبت اطلاعات را با یک داده آزمایشی بررسی کنید. پیام موفقیت به‌تنهایی اثبات دریافت نیست. پس از آزمون داده آزمایشی را طبق روش توافق‌شده پاک کنید.
- اگر ایمیل ارسال نمی‌شود، تنظیمات ارسال و پوشه هرزنامه را بررسی کنید؛ مقاله کاربرد WP Mail SMTP در وردپرس برای بررسی مسیر ارسال مفید است.
- در فروشگاه یا سامانه رزرو، مسیر انتخاب، ثبت، پرداخت آزمایشی مجاز، بازگشت و وضعیت نهایی را با هماهنگی ارائه‌دهنده بررسی کنید. مبلغ، موجودی و پیام خطا باید درست باشند؛ سفارش یا پرداخت آزمایشی را مستند و تسویه کنید.
۴. سرعت و پایداری صفحه را بسنجید
صفحه‌های مهم را با اتصال و دستگاه واقعی امتحان کنید و برای پیدا کردن مشکلات از PageSpeed Insights یا ابزارهای توسعه مرورگر کمک بگیرید. تصویرهای بزرگ، بارگذاری دیرهنگام محتوا و جابه‌جایی دکمه‌ها را بررسی کنید. نتایج یک آزمون آزمایشگاهی، تجربه همه کاربران را نشان نمی‌دهد؛ داده میدانی در صورت وجود مکمل آن است.
طبق راهنمای Web Vitals، هدف‌های خوب برای داده میدانی عبارت‌اند از LCP حداکثر ۲٫۵ ثانیه، INP حداکثر ۲۰۰ میلی‌ثانیه و CLS حداکثر ۰٫۱ در صدک ۷۵، جداگانه برای موبایل و رایانه. در سایت تازه ممکن است داده میدانی کافی وجود نداشته باشد؛ در این حالت اندازه‌گیری آزمایشگاهی و پیگیری پس از انتشار را ثبت کنید.
۵. امنیت، پشتیبان و تنظیمات وردپرس
- نشانی نهایی HTTPS باز شود، گواهی معتبر باشد و هشدار محتوای ناامن دیده نشود. برای جزئیات اجرایی، راهنمای نصب SSL در وردپرس را ببینید.
- حساب‌های غیرضروری و دسترسی‌های آزمایشی را بازبینی کنید؛ برای هر فرد دسترسی متناسب با نقش در نظر بگیرید و رمزها را در گزارش عمومی ننویسید.
- از فایل‌ها و پایگاه داده نسخه پشتیبان بگیرید و بازیابی آن را در محیط امن آزمایش کنید. محل نگهداری، مسئول و زمان پشتیبان را ثبت کنید. برای انتخاب ابزار، مقایسه افزونه‌های پشتیبان‌گیری وردپرس نقطه شروع است.
- در چک لیست طراحی سایت وردپرس، به‌روزرسانی‌های هسته، قالب و افزونه‌ها، حذف موارد بلااستفاده و خاموش بودن نمایش خطاهای فنی برای بازدیدکننده را بررسی کنید. تغییرات را ابتدا با پشتیبان و در محیط آزمایشی بیازمایید.
۶. تنظیمات سئو و دیده‌شدن را کنترل کنید
- برای صفحه‌های مهم عنوان توصیفی، توضیح مناسب، تیترهای روشن و نشانی نهایی را بررسی کنید. محتوای نمونه و صفحه‌های ناخواسته را از نقشه سایت کنار بگذارید.
- در سایت نهایی، تنظیمات جلوگیری از نمایه‌سازی را برای صفحه‌هایی که باید در جست‌وجو دیده شوند بررسی کنید. محیط آزمایشی باید از دسترس عمومی محافظت شود. robots.txt و noindex کارکرد یکسانی ندارند؛ طبق راهنمای noindex گوگل، خزنده برای دیدن noindex باید به صفحه دسترسی داشته باشد.
- نشانی‌های مهم را از طریق لینک‌های قابل دنبال‌کردن پیدا کنید و نقشه سایت را بررسی کنید. ارسال نقشه سایت یا درخواست بررسی URL تضمین نمایه‌شدن نیست.
- اگر سایت قدیمی مهاجرت می‌کند، نشانی‌های مهم قدیمی و تغییرمسیرهای دائمی را با مسیرهای جدید تطبیق و آزمون کنید.
برای جزئیات تصمیم‌های ابتدای پروژه، راهنمای طراحی سایت با اصول سئو را بخوانید. پس از انتشار نیز وضعیت دسترسی و نمایه‌سازی را در ابزارهای مرتبط پیگیری کنید.
۷. دسترس‌پذیری را با چند آزمون عملی بررسی کنید
- بدون ماوس با Tab بین لینک‌ها و دکمه‌ها حرکت کنید؛ ترتیب منطقی و نشانگر واضح داشته باشید و بتوانید فرم را تکمیل کنید.
- برای تصاویر معنادار متن جایگزین مناسب و برای فیلدها برچسب روشن قرار دهید. پیام خطا نباید فقط با رنگ منتقل شود.
- متن را بزرگ کنید و مطمئن شوید محتوا یا کنترل‌ها از دسترس خارج نمی‌شوند. کنتراست متن و پس‌زمینه را با ابزار اندازه‌گیری کنترل کنید.
این بررسی سریع جای ارزیابی جامع را نمی‌گیرد؛ بررسی‌های اولیه دسترس‌پذیری W3C روش و محدودیت این آزمون‌ها را توضیح می‌دهد.
۸. تصمیم انتشار و تحویل
ایرادی که مانع تماس، ثبت سفارش، پرداخت، امنیت یا دسترسی به محتوای اصلی است باید پیش از انتشار رفع و دوباره آزمون شود. ایرادهای کم‌اثر را با مسئول، موعد و راه‌حل موقت ثبت کنید. سپس روی دامنه نهایی، مسیرهای حیاتی را دوباره بررسی کنید؛ تغییر دامنه یا کش ممکن است نتیجه محیط آزمایشی را تغییر دهد.
پس از تأیید عملکرد، مالکیت و دسترسی‌ها، نسخه پشتیبان و اطلاعات لازم را طبق توافق تحویل دهید. فهرست موارد تحویل سایت وردپرسی به کارفرما این بخش را جداگانه توضیح می‌دهد. اگر در حال ساخت سایت هستید، آموزش ساخت سایت با وردپرس مراحل نصب تا انتشار را پوشش می‌دهد.
پرسش‌های متداول
آیا همه موارد برای هر سایت اجباری است؟
خیر. پرداخت برای سایت بدون فروش نامرتبط است، اما محتوا، لینک‌ها، امنیت و مسیر تماس باید متناسب با کاربرد سایت بررسی شوند. دلیل نامرتبط بودن را ثبت کنید.
چه زمانی چک‌لیست را تکرار کنیم؟
پس از رفع هر ایراد همان آزمون را تکرار کنید؛ پس از تغییر دامنه، قالب، افزونه مهم یا مسیر پرداخت، بخش‌های وابسته را دوباره بیازمایید و بعد از انتشار نیز کنترل‌های اصلی را انجام دهید.
آیا امتیاز سرعت یا تکمیل چک‌لیست تضمین رتبه گوگل است؟
خیر. این بررسی احتمال خطا را کاهش می‌دهد اما رتبه، نمایه‌شدن و دسترس‌پذیری کامل را تضمین نمی‌کند. پایش و بهبود مستمر لازم است.
